Vergi kaçırma, vergi mükelleflerin, vergi mevzuatına aykırı olarak, vergi borçlarını kısmen veya tamamen yerine getirmemelerini ifade eder. Vergi kaçırma, çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilebilir:

Vergi kaçırma yöntemlerinden çok sık kullanılan yöntemlerden bazıları şunlardır:

• Yasa dışı indirimler: Kişiler gerçekte olmayan yahut belgelendirilemeyen indirimleri vergi beyannamelerinde gösterebilirler.

• Kayıt dışı ekonomi: Kişiler bu yöntemde, kazanç ve gelirlerin kayıt altına almaz ve kazançlarını vergi beyannamelerinde göstermezler.

• Sahte belge düzenleme: Kişiler faturalar, gider pusulaları gibi belgelerin sahtelerini düzenleyerek vergi matrahlarını olduklarından daha düşük gösterirler.

• Gelir ve giderlerin gizlenmesi: kişiler gerçek kazanç ve giderlerini vergi beyannamelerinde eksik veya yanlış göstererek vergi kaçırabilirler.

• Vergi cennetlerine para transferi: Kişiler vergiden vermekten kaçmak için kazançlarını vergi cenneti olarak bilinen ülkelere aktarabilirler.

Vergi kaçırma suçu hem devletin vergi gelirlerini azaltması hem de adil bir vergi sisteminin işleyişini bozması nedeniyle çok ciddi bir sorundur. Bu nedenle, vergi kaçakçılığı gibi önemli bir suçun önüne geçilmesi için gerekli tüm önlemlerin alınması ve bu konuda halkın bilinçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

VERGİ KAÇIRMA SUÇU VUK 359

Vergi kaçırma suçu Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 359. Maddesinde düzenlenmiştir. İlgili kanun maddesi şöyledir:

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Suçlar ve Cezaları Kaçakçılık Suçları ve Cezaları

Madde 359 – a) Vergi kanunlarına göre tutulan veya düzenlenen ve saklanma ve ibraz mecburiyeti bulunan; 

1) Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, gerçek olmayan veya kayda konu işlemlerle ilgisi bulunmayan kişiler adına hesap açanlar veya defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri vergi matrahının azalması sonucunu doğuracak şekilde tamamen veya kısmen başka defter, belge veya diğer kayıt ortamlarına kaydedenler, 

2) Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, Hakkında on sekiz aydan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Varlığı noter tasdik kayıtları veya sair suretlerle sabit olduğu halde, inceleme sırasında vergi incelemesine yetkili kimselere defter ve belgelerin ibraz edilmemesi, bu fıkra hükmünün uygulanmasında gizleme olarak kabul edilir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir.

b) Vergi kanunları uyarınca tutulan veya düzenlenen ve saklama ve ibraz mecburiyeti bulunan defter, kayıt ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine başka yapraklar koyanlar veya hiç yaprak koymayanlar veya belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir.

c) Bu Kanun hükümlerine göre ancak Maliye Bakanlığı ile anlaşması bulunan kişilerin basabileceği belgeleri, Bakanlık ile anlaşması olmadığı halde basanlar veya bilerek kullananlar iki yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 

ç) Hazine ve Maliye Bakanlığınca yetkilendirilmediği halde, ödeme kaydedici cihaz mührünü kaldıran, donanım veya yazılımını değiştiren veya yetkilendirilmiş olsun ya da olmasın ödeme kaydedici cihazın hafıza birimlerine, elektronik devre elemanlarına veya harici donanım veya yazılımlarla olan bağlantı sistemine ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya ilgili diğer sistemlere fiziksel veya bilişim yoluyla müdahale ederek; gerçekleştirilen satışlara ait mali belge veya bilgilerin cihazda kayıt altına alınmasını engelleyen, cihazda kayıt altına alınan bilgileri değiştiren veya silen, ödeme kaydedici cihaz veya bağlantılı diğer donanım ve sistemler ya da kayıt dışı satışın önlenmesi için kurulan elektronik kontrol ve denetim sistemleri veya ilgili diğer sistemler tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına elektronik ortamda iletilmesi gereken belge, bilgi veya verilerin iletilmesini önleyen veya bunların gerçeğe uygun olmayan şekilde iletilmesine sebebiyet verenler üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

d) 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun ile düzenlenen piyasalarda, Hazine ve Maliye Bakanlığınca yetki verilip verilmediğine bakılmaksızın, mükerrer 257 nci maddenin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında vergi güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılmasına zorunluluk getirilen özel etiket ve işaretlerle ürünlerin etiketlenmesi veya işaretlenmesi ve etiketlenen veya işaretlenen ürün bilgilerinin kurulan veri merkezine aktarılmasını sağlayan sisteme fiziksel veya bilişim yoluyla müdahale ederek Hazine ve Maliye Bakanlığına elektronik ortamda iletilmesi gereken belge, bilgi veya verilerin iletilmesini önleyenler veya bunların gerçeğe uygun olmayan şekilde iletilmesine sebebiyet verenler üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 

371 inci maddedeki pişmanlık şartlarına uygun olarak durumu ilgili makamlara bildirenler hakkında bu madde hükmü uygulanmaz. 

Bu maddede yazılı fiillerle verginin zıyaa uğratıldığının tespit edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet eden gecikme zammının; soruşturma evresinde ödenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenmesi halinde ise verilecek ceza üçte bir oranında indirilir. 

Tarh edilen vergi ve vergi aslına bağlı olarak kesilen cezanın bulunmadığı durumlarda verilecek ceza yarı oranında indirilir. 

Bu maddede düzenlenen suçların birden fazla takvim yılı veya vergilendirme dönemi içinde aynı suç işleme kararının icrası kapsamında işlenmesi halinde, Türk Ceza Kanunu’nun 43’üncü maddesi uygulanır. 

Kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddede yazılı cezaların uygulanması 344’üncü maddede yazılı vergi zıyaı cezasının ayrıca uygulanmasına engel teşkil etmez.

İlgili Makalemiz: Vergi İhbarı – Vergi Kaçırma İhbarı (Vergi kaçakçılığı ihbar) Maliye Şikayet

VERGİ KAÇIRMA CEZASI

Yukarıda atıf yapılan kanun maddesine göre vergi kaçırma suçunun cezasını şöyle kategorize edebiliriz:

➢ 18 aydan 3 yıla kadar hapis cezası verilebilecek durumlar:

• Vergi ile ilgili tutulan hesap ve muhasebe işlemlerinde hile yapma
•  Yasal olmayan özel defterler tutma
•  Gerçek olmayan yahut işlemle ilgisiz kişiler adına hesap açma
•  Tutulan belge, defter ve kayıtlarda tahrifat yapma yahut tahrifat yapılan belgeyi kullanma
•  Yetkili kişilere tutulan defter, kayıt ve belgeleri ibraz etmeme, gizleme
•  Yanıltıcı belge düzenleyerek kullanma

➢ 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilebilecek durumlar:

•  Yalnızca Maliye Bakanlığı ile anlaşması olan kişilerin basabileceği belgeleri anlaşma olmaksızın basma
•  Yetkisiz kişilere basılan bu belgeleri kullanma

➢ 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilebilecek durumlar:

•  Vergi ile bilgiler içeren defter, belge ve kayıtların yok edilmesi
•  Defter sayfalarını değiştirme, yok ederek yenilerini ekleme
•  Sahte belge düzenleme ve bunları kullanma

VERGİDEN KAÇINMA ve VERGİ KAÇIRMA ARASINDAKİ FARK

Vergi kaçırmak ile vergiden kaçınmak arasındaki farkı bilmek, sizi hem hapisten uzak tutarken hem de cebinizden daha az para çıkmasını sağlayabilir. Kısaca vergiden kaçınma ile vergi kaçırmak arasındaki farklar şöyledir:

Vergiden kaçınma ve vergi kaçırma, vergiden kurtulmak için kullanılan iki farklı yöntemdir. Her iki yöntem de vergi mükelleflerinin vergi yükünü azaltmayı amaçlasa da birbirlerinden önemli farkları mevcuttur.

Vergi kaçırma, vergi mevzuatına aykırıdır ve bir suçtur. Mükellefler, çeşitli hileli yöntemler kullanarak vergi borçlarını kısmen veya tamamen ödemekten kaçarlar. Vergiden kaçınma ise vergi mevzuatına aykırı değildir. Mükellefler, vergi kanunlarında yer alan boşlukları ve muafiyetleri kullanarak vergi yüklerini yasal sınırlar içinde azaltma hakkına sahiptir.

Vergi kaçırmada sahte belge düzenleme, kayıt dışı ekonomi, yasa dışı indirimler gibi yasa dışı yöntemler kullanılır. Vergiden kaçınmada ise yasalara uygun yöntemler kullanılır. Örneğin, mükellefler yatırımlarını vergi teşviklerinden yararlanacak şekilde yönlendirebilir veya vergi matrahını düşürecek yasal indirimlerden faydalanabilirler.

Vergi kaçırmada başta VUK olmak üzere çeşitli mevzuatlarda düzenlenen para cezası ve hapis cezası gibi müeyyideler uygulanır. Vergiden kaçınmada ise yasal bir işlem olduğu için herhangi bir cezai müeyyide uygulanmaz.

Kısaca şöyle denilebilir:

Vergi kaçırmada yasa dışı yollarla vergi kaçırılır ancak vergiden kaçınmada yasal yollar kullanılarak daha az yahut hiç vergi ödememe yolu tercih edilir.

KİRA VERGİ KAÇIRMA CEZASI

Çoğu zaman ev sahipleri kira ödemlerini banka aracılığıyla değil de elden alarak vergi kaçırma suçunu işlemektedirler. Peki kira bedelini tahsil ederken vergi kaçırmanın cezası nedir? Bu konu Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. Maddesinde düzenlenmiştir. İlgili madde şu şekildedir:

BEŞİNCİ BÖLÜM

Gayrimenkul Sermaye İradı

Gayrimenkul sermaye iradının tarifi:

Madde 70 – Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır:

1. Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir.), maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı;

2. Voli mahalleri ve dalyanlar;

3. Gayrimenkullerin, ayrı olarak kiraya verilen, mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilümumtesisatı, demirbaş eşyası ve döşemeleri;

4. Gayrimenkul olarak tescil edilen haklar;

5. Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı (İhtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.), alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır.);

6. Telif hakları (Bu hakların, müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.);

7. Gemi ve gemi payları (Motorlu olup olmadıklarına ve tonilatolarına bakılmaz) ile bilümummotorlu tahmil ve tahliye vasıtaları;

8. Motorlu nakil ve cer vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların eklentileri.

Yukarıda yazılı mallar ve haklar ticari veya zirai bir işletmeye dahil bulunduğu takdirde bunların iratları ticari veya zirai kazancın tespitine müteallik hükümlere göre hesaplanır.

Tüccarlara ait olsa dahi, işletmeye dahil bulunmayan gayrimenkullerle haklar hakkında bu bölümdeki hükümler uygulanır.

Vakfın gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyete bilfiil iştirak etmeksizin sadece üründen pay alan arazi sahiplerinin gelirleri bu kanunun uygulanmasında gayrimenkul sermaye iradı addolunur.

Buna göre kira gelirini vergi matrahından kaçıranlara vergi mevzuatı uyarınca cezai müeyyide uygulanacaktır.